|
Polscy Nobliści |
|
|
Nadesłał Aleksandra Mucha
|
|
piÄ
tek, 21 kwiecieĹ 2006 |
 Kilka słów wstępu o Nagrodzie
Alfred Nobel – chemik, wynalazca i filantrop.
Jego najbardziej znanym i najważniejszym osiągnięciem było wynalezienie
dynamitu, który opatentował w 1867 roku. Niestety nie przewidział, że
dynamit będzie wykorzystywany nie tylko w celach pokojowych (np. w
budownictwie dróg, kolei, w kopalniach), lecz i podczas działań
wojennych jako środek niszczący i zabijający.
Aby zrekompensować światu
szkodliwość swego wynalazku w swej ostatniej woli Nobel przeznaczył
cały majątek o wartości około 31,5 mln koron szwedzkich na nagrody dla
naukowców, artystów i polityków działających na rzecz ludzkości i
pokoju.
Pierwsza uroczystość wręczenia tej nagrody miała miejsce w
Królewskiej Akademii Muzycznej w Sztokholmie w 1901 roku. Pokojową
nagrodę Nobla otrzymali wtedy Jean Henri Dunant, założyciel Czerwonego
Krzyża i Frédéric Passy. Nagrody są przyznawane zawsze – 10 grudnia – w
rocznicę śmierci A. Nobla.
Każdy z laureatów otrzymuje złoty medal i
dyplom honorowy. Nagroda Nobla ma także wymiar finansowy. Laureat
otrzymuje znaczną sumę pieniędzy, obecnie 10 milionów koron szwedzkich,
aby mógł kontynuować swoje badania lub prace.
 |
{mosgoogle}
|
Corocznie, od 1901 roku, są przyznawane Nagrody Nobla w następujących dziedzinach:
· Nagroda Nobla w dziedzinie fizyki
· Nagroda Nobla w dziedzinie chemii
· Nagroda Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny
· Nagroda Nobla w dziedzinie literatury
· Pokojowa Nagroda Nobla
Od 1968 roku Bank Szwecji przyznaje w dziedzinie ekonomii nagrodę, imienia Alfreda Nobla:
Nagroda Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii
Nagrody Nobla przyznane Polakom i Polkom:
· 1903 — Maria Skłodowska-Curie - w dziedzinie fizyki łącznie z Henri Becquerelem i Piotrem Curie
· 1905 — Henryk Sienkiewicz - w dziedzinie literatury
· 1911 — Maria Skłodowska-Curie - w dziedzinie chemii
· 1924 — Władysław Reymont - w dziedzinie literatury
· 1980 — Czesław Miłosz - w dziedzinie literatury
· 1983 — Lech Wałęsa - Pokojowa Nagroda Nobla
· 1995 — Józef Rotblat - Pokojowa Nagroda Nobla łącznie z ruchem Pugwash
· 1996 — Wisława Szymborska - w dziedzinie literatury
Maria Skłodowska – Curie
 Urodziła się 7 listopada 1867 r. w Warszawie,
zmarła 4 lipca 1934 r. w klinice Sallanches. Wybitna uczona urodzona w
Polsce, większość życia i kariery naukowej spędziła we Francji.
Zajmowała się badaniami z zakresu fizyki i chemii. Do jej największych
dokonań należą: opracowanie teorii promieniotwórczości, technik
rozdzielania izotopów promieniotwórczych oraz odkrycie dwóch nowych
pierwiastków: radu i polonu. Pod jej osobistym kierunkiem prowadzono
też pierwsze w świecie badania nad leczeniem raka za pomocą
promieniotwórczości. Była prekursorem nowej gałęzi chemii -
radiochemii. „Zanim do tego wszystkiego doszło, moja babka dokonała
najpiękniejszego odkrycia swego życia. W roku 1894 odkryła Piotra
Curie” – mówi prof. Helene Langevin-Joliot, wnuczka Marii Skłodowskiej.
Dwukrotnie wyróżniona Nagrodą Nobla za
osiągnięcia naukowe. Po raz pierwszy w roku 1903 z fizyki wraz z mężem
Piotrem Curie za badania nad odkrytym przez Antoine Henri Becquerela
zjawiskiem promieniotwórczości, a drugi raz w roku 1911 z chemii za
wydzielenie czystego radu. Do dziś pozostaje jedyną kobietą, która tę
nagrodę otrzymała dwukrotnie.
Linki:
http://kwark.if.pw.edu.pl/mtj/students/2000-2001/Nawotka/zycie.html
http://serwisy.gazeta.pl/nauka/1,34141,93573.html
http://kobieta.gazeta.pl/wysokie-obcasy/1,53662,292977.html
{mosgoogle}
Henryk Sienkiewicz
Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz
pseudonim Litwos urodził się 5 maja 1846 w Woli Okrzejskiej. Zmarł 15
listopada 1916 w Vevey w Szwajcarii. Polski powieściopisarz i
publicysta. Studiował prawo i nauki filologiczno-historyczne w
Warszawie, współpracował jako reportażysta i felietonista ze
stołecznymi gazetami – m.in. „Niwą”, „Słowem” i „Gazetą Polską”. Dwa
lata spędził w Ameryce Północnej, gdzie ze znajomymi – m.in. Heleną
Modrzejewską – chciał założyć komunę rolną. Nie udało się, ale „Listy z
podróży do Ameryki” pozostały… Sienkiewicz dużo podróżował – głównie po
Europie Zachodniej, był jednak także na wyprawie myśliwskiej w
Zanzibarze. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w roku 1905
za "całokształt twórczości".Jeden z najpopularniejszych pisarzy
polskich przełomu XIX i XX wieku.
Linki:
http://litwosik.webpark.pl/
http://univ.gda.pl/~literat/autors/sienk.htm
http://sienkiewicz.lsw.pl/
Władysław Reymont
 Władysław Stanisław Reymont urodził się 7 maja
1867 we wsi Kobiele Wielkie k. Radomska. Zmarł 5 grudnia 1925 w
Warszawie. Właściwie to Stanisław Władysław Rejment. Syn wiejskiego
organisty, od 1880 w Warszawie, gdzie był m.in. uczniem krawieckim,
1884 wyzwolonym na czeladnika. Polski pisarz, prozaik i nowelista,
laureat Nagrody Nobla. Jeden z głównych przedstawicieli realizmu
krytycznego z elementami naturalizmu w prozie Młodej Polski.
Linki:
http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/os_reymont_wladyslaw
http://portalwiedzy.onet.pl/37708,,,,reymont_wladyslaw_stanislaw,haslo.html
http://www.kodrab.hg.pl/ciekaw/reymont.html
Czesław Miłosz
 Urodził się 30 czerwca 1911 w Szetejniach na
Litwie. Zmarł 14 sierpnia 2004 w Krakowie. Polski oraz litewski
poeta, laureat literackiej nagrody Nobla w 1980 roku. Otrzymał tytuł
Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. jedna z najwybitniejszych postaci
polskiej kultury. "Poeta wieku, poeta myśli trudnej, przewodnik
duchowy, nauczyciel wiary, filar polskiej kultury" - tak na wieść o
jego śmierci wypowiadali się jego przyjaciele i znawcy jego twórczości,
podkreślając, że odejście poety to niepowetowana strata dla Polski.
Żegnając poetę, prezydent Krakowa Jacek Majchrowski powiedział:
"Dziękujemy ci, książę poetów, że na ostatnie lata swojego życia
wybrałeś właśnie nasze miasto, że to właśnie Kraków stał się twoją małą
ojczyzną, stał się namiastką ojczyzny utraconej".
Linki:
http://pl.wikipedia.org/wiki/Czes%C5%82aw_Mi%C5%82osz
http://serwisy.gazeta.pl/kultura/0,53420.html
http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/os_milosz_czeslaw
http://www.wiersze.bej.pl/?wierszeznanych=7
Lech Wałęsa
 Urodził się 29 września 1943 roku w Popowie.
Polski działacz związkowy, polityk, wykształcenie zawodowe, z zawodu
elektryk. Absolwent Zasadniczej Szkoły Zawodowej w Lipnie. Był
członkiem stoczniowego komitetu strajkowego w czasie tzw. wydarzeń
grudniowych na Wybrzeżu w 1970 r. W latach 1977-1980 współtworzył Wolne
Związki Zawodowe Wybrzeża, za co był prześladowany. Od 1980 r. do 1990
r. był przewodniczącym NSZZ "Solidarność". W czasie stanu wojennego był
internowany. Przewodniczył stronie solidarnościowej podczas obrad
,okrągłego stołu". W latach 1990-1995 był prezydentem RP, laureat
Pokojowej Nagrody Nobla. W 1998 r. został przewodniczącym
Chrześcijańskiej Demokracji III Rzeczypospolitej Polskiej.
Linki:
http://pl.wikipedia.org/wiki/Lech_Wa%C5%82%C4%99sa
http://www.ilw.org.pl/ofundatorze.html
Józef Rotblat
Urodził się 4 listopada 1908 w Łodzi.
Zmarł 31 sierpnia 2005 w Londynie. Polski fizyk i radiobiolog,
współzałożyciel i lider pacyfistycznego ruchu naukowców Pugwash,
laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1995 roku. Przyczynił się do budowy
bomby atomowej, a całe życie poświęcił walce o pokój. zawsze
podkreślał, że zaangażował się w projekt budowy broni jądrowej,
ponieważ obawiał się, że Hitler może ją zbudować pierwszy. Kiedy jednak
okazało się, że Niemcy nie są w stanie skonstruować bomby atomowej,
profesor Rotblat wycofał się z prac nad bombą w Stanach Zjednoczonych i
powrócił do Wielkiej Brytanii. Zrzucenie bomby atomowej na Hiroszimę i
Nagasaki uznał za największą klęskę ludzkości. Był zdecydowanym
przeciwnikiem zbrojeń nuklearnych.
Linki:
http://pl.wikipedia.org/wiki/J%C3%B3zef_Rotblat
http://www.forumakad.pl/archiwum/98/7-8/artykuly/29-w_strone_historii.htm
Wisława Szymborska
Urodzona 2 lipca 1923 - polska poetka,
eseistka i krytyk literacki, a także tłumaczka literatury francuskiej.
Od 1931 mieszka w Krakowie. W 1988 współzakładała Stowarzyszenie
Pisarzy Polskich. Członek Polskiej Akademii Umiejętności. Twórczość
Szymborskiej cechuje precyzja i oszczędność słowa, język potoczny,
posługiwanie się ironią i paradoksem, treści filozoficzne. Jest m.in.
laureatką Nagrody Fundacji im. Kościelskich (1960), nagród Polskiego
PEN Clubu (1980, 1996), Nagrody Goethego (1991), Nagrody Herdera
(1995). W 2001 r. otrzymała dyplom honorowego członka Amerykańskiej
Akademii Sztuki i Literatury. Nagrodę Nobla otrzymała w 1996 roku za
"poezję, która z ironiczną precyzją odsłania prawa biologii i działania
historii we fragmentach ludzkiej rzeczywistości".
Linki:
http://pl.wikipedia.org/wiki/Wis%C5%82awa_Szymborska
http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/es_wislawa_szymborska_poezja_istnienia
http://www.literatura.zapis.net.pl/okresy/wspolczesnosc/szymborska/szymborska.htm
Przedyskutuj ten artykuł na forum.0 postów)
|
|
|
Wielcy Polacy